Deze website gaat over ICT. Mijn recente blogstukjes over zonne-energie vallen daarom een beetje buiten de boot. Dat is een tegenstrijdigheid, die me op tilt zet. Ik wil het liefst verder schrijven over onderwerpen.... die eigenlijk niet goed op deze site passen.

Dat komt allemaal door Ray Kurzweil. Die heeft voor mij aannemelijk gemaakt dat we al over een jaar of veertien de hele wereld op zonne-energie kunnen laten draaien. Dat inzicht heeft mijn hele perspectief een slag gedraaid.

De implicaties ervan zijn enorm, want als we slagen in het grootschalig inzetten van zonne-energie, worden in één daverende klap een paar mega-problemen opgelost:
a) het energieprobleem
b) het klimaatprobleem
c) het waterprobleem, want met zonne-energie kan op grote schaal drinkwater uit zeewater worden gedistilleerd.
d) en mogelijk een deel van het armoedeprobleem, want de meeste zon schijnt nu eenmaal in de armste gebieden. In principe zou de locale bevolking mee moeten kunnen profiteren van de bouw van installaties op zulke hot spots.

Kortom, de Club van Rome kan zichzelf opheffen over 14 jaar.

Nul CO2
Dankzij Kurzweil vallen ineens heel wat dingen op hun plek.
Ik heb bijvoorbeeld nooit veel op gehad met het gegoochel met CO2-normen. Met carbon footprints en al dat gepraat over uitstootvolumes en hoe (de groei daarvan) te beperken. Ik had steeds het gevoel dat daar ergens iets niet klopte. Maar ik kon dat nooit goed beredeneren.
Nu wel.
Want Nul CO2 zou de norm moeten worden, op den duur. En de zon maakt dat mogelijk.

In de ban
We moeten ook het begrip 'fossiele brandstof' met onmiddellijke ingang in de ban doen. Het moet op den duur domweg verboden worden om olie, kolen en andere natuurlijke delfstoffen in de fik te steken. Dat mag dan niet meer in energiecentrales, fabrieken en voertuigen en op den duur ook niet meer in vliegtuigen.
Dan zijn we meteen af van dat gepraat over al dan niet aanvaardbare emissies.

Natuurlijke delfstoffen zullen beschermd moeten gaan worden, zoals we nu ook al andere delen van de natuur beschermen. Dat moeten we doen voor toekomstige generaties. Die kunnen deze grondstoffen nodig hebben in productieprocessen, die we nu nog niet kennen, omdat ze nog uitgevonden moeten worden. Deze grondstoffen moeten er daarom ook nog zijn over een paar duizend jaar en over een paar honderdduizend jaar.

Studio X
En het verband met ICT? Er is wel degelijk een link tussen zonn-energie en ICT. Allebei zijn het namelijk bouwstenen van een betere toekomst. Ik zie vier van zulke bouwstenen:
– duurzame energie
– informatietechnologie, robotica & kunstmatige intelligentie
– nieuwe vormen van democratie
– nieuwe vormen van verdeling van de welvaart (zoals een basisinkomen)

Die vier moeten hand in hand gaan. Want met alleen ICT en duurzame energie lopen we het risico in een akelige dictatuur te belanden. We hebben nieuwe vormen van democratie en nieuwe vormen van globale welvaartsverdeling nodig om de nieuwe wereld voor iedereen leefbaar te maken en te houden.
Ik moest maar eens op zoek gaan naar een nieuwe naam voor deze website.

Wat betreft de benutting van zonne-energie is Nederland de aansluiting met de omringende landen kwijt. Dat bleek tijdens het 25-jarig jubileumcongres van branchevereniging Holland Solar op 5 oktober in Ede.

Gemiddeld groeit het gebruik van zonne-energie in de ons omringende landen met zo'n 20 tot 30 procent per jaar, maar in Nederland is de markt van pv (photovoltage, oftewel opwekking van elektriciteit middels zonnecellen) na het dichtdraaien van de subsidiekraan enkele jaren geleden zo ongeveer ingestort.

Zeth (afkorting voor energie-opwekking door middel van zonnewarmte, ook wel thermische zonne-energie genoemd) beleefde de afgelopen jaren eveneens een dip, maar is nu weer terug op het niveau van de piekjaren 2001-2003. Bij zeth gaat het vooral om zonne-boilers. Het rendement daarvan ligt op circa 80 procent, waardoor de terugverdientijd van een installatie een stuk korter is dan van pv-toepassingen, die voorlopig nog een veel lager rendement hebben

Zonnestroom aantrekkelijker
Desondanks heeft opwekking van elektriciteit uit zonne-energie de toekomst. Professo Wim Sinke van het Energie Centrum Nederland in Petten verduidelijkte dit aan de hand van de kosten van het opwekken van zonnestroom. Nu liggen die nog op 30 tot 35 cent per Kwh, maar de techniek ontwikkelt zich verder en tegelijkertijd worden fossiele brandstoffen – naarmate de tijd voortschrijdt – steeds schaarser en dus relatief duurder.

Sinke verwacht binnen de komende tien jaar het moment van grid parity, dat wil zeggen het moment waarop de prijs van zonne-elektriciteit niet meer onderdoet voor die van conventionele elektriciteit. Daarna zullen de prijzen van zonnestroom nog verder gaan dalen, voorziet hij. En dan kan het ineens hard gaan, want wie dan geen zonne-elektriciteit gebruikt wordt een dief van de eigen portemonnee.

Soms wordt beweerd dat zonnestroom iets is voor warme landen en niet geschikt is voor Nederland. Onzin, aldus Sinke. Want als de panelen goed worden gericht, halen we hier 60 procent in vergelijking met de opbrengst die in Zuid-Spanje wordt gerealiseerd. Veel meer dan doorgaans wordt gedacht.

Zonnekragen
Een hoogtepunt op het jubilieumcongres vond ik de presentatie van uitvinder Hans Hof. Hij gaf een reeks voorbeelden om aan te tonen dat er veel meer mogelijk is met duurzame energie dan we nu denken.
Zo liet hij zijn ontwerp zien van een zonnedak, dat uit drie lagen bestaat: bovenop zonnecellen, daaronder een laag voor het vasthouden van zonne-warmte en daaronder weer een reeks van kleine windturbines. Deze 'sandwich' kan op de platte daken van grote gebouwen worden aangebracht en levert altijd energie op. Bij slecht weer vooral door de wind en bij goed weer door de zon.

Een nog veel mooier voorbeeld vind ik zijn idee om de grote windmolens, die momenteel in zee worden gebouwd, aan de onderzijde te voorzien van een kraag van zonnepanelen . Dat zou de opbrengst per windmolen meer dan verdubbelen en wel in een verhouding van 1 staat tot 1,25. Waarbij 1 voor windenergie en 1,25 voor pv-elektriciteit.

Let op: het idee en het ontwerp van deze tekening zijn beschermd op grond van een octrooiaanvraag.
Op de afbeelding berust auteursrecht: © copyright Europe’s Energy Point.  Verdere verspreiding is niet toegestaan.

Minstens zo interessant is Hof's idee om spoorlijnen te overkappen met zonnepanelen. Als we dat op het volledige Nederlandse spoorwegnet (2800 km) zouden doen, dan zou dat 2,3 keer meer energie opleveren dan wat de NS zelf nodig heeft om alle treinen te kunnen laten rijden. De NS kan zo dus zelfs energie-leverancier worden.
De totale hoeveelheid elektriciteit die op deze manier wordt opgewekt is ook voldoende voor het jaarlijkse verbruik van 2 miljoen huishoudens.

Voorspellingen
Hans Hof sloot zijn presentatie af met een paar voorspellingen:
* In 2011 worden energieleveranciers wettelijk verplicht om kleinschalig opgewekte duurzame stroom in te kopen van de producenten (zogenaamde feed-in)
* In 2014 komt er een Ministerie van Duurzame Energie
* In 2018 blijkt het definitieve failliet van de opslag van CO2. Oorzaken: technische problemen en juridische complicaties.
* In 2021 worden de laatste kolencentrales gesloten
* In 2025 mag aardgas nog maar op zeer beperkte schaal als brandstof worden gebruikt
* In 2028 zal de aarde 5 graden warmer zijn geworden
* In 2033 vinden er rechtszaken plaats over de laatste stukjes dakbedekking waar zonnepanelen op kunnen worden aangebracht.

Video Jan Terlouw
Hieronder volgen nog gedeelten uit de toespraak van Jan Terlouw tijdens het congres. Onderwerp: de rol van de overheid bij het overschakelen op duurzame energiebronnen.