In het stukje van gisteren gaat het over wat er komt na Web 2.0. Het ligt voor de hand om dat aan te duiden als Web 3.0, zoals de organisatoren van de beschreven online Ronde Tafel dat doen, maar erg gelukkig vind ik die term niet.

Nieuwe dingen, waar nog geen goede woorden voor zijn, worden altijd eerst aangeduid met behulp van al bestaande termen, hoewel die er eigenlijk al geen goede beschrijving meer voor zijn. De eerste locomotief werd in volle ernst een ijzeren paard genoemd. Daar lachen we nu om, maar destijds duurde het even voordat de begrippen locomotief en trein ingeburgerd waren.

En om precies die reden zal Web 2.0 naar mijn idee niet worden opgevolgd door Web 3.0.
We zullen het anders gaan noemen. Niemand weet nog hoe. Het is gissen.

Online multifunctionals
Waar gaat het om? Het gaat om online toepassingen, die niet één ding doen, maar een geïntegreerd geheel zijn van een heleboel online functies. Online eenlingen zijn bijvoorbeeld Hotmail en Gmail voor alleen de elektronische post, Salesforce was een eenling met CRM, maar breidt inmiddels naarstig uit. Bijna alle online boekhoudservices zijn eenlingen. Enzovoort.

En wat doen de nieuwe multifunctionals? Communicatie mogelijk maken (e-mail, instant messaging, videoconferencing, blogging), zorgen dat de juiste mensen elkaar kunnen vinden (social networking) en ze samenbrengen in allerlei virtuele ruimten, waarin ze productiever kunnen samenwerken in teams (collaboration, wiki's, workboards).
En er is nog een vierde factor: deze nieuwe samenwerkingsverbanden zijn grensoverschrijdend, juist omdat ze online zijn. Letterlijk grensoverschrijdend, in de zin van multinationaal, maar ook in organisatorisch opzicht. Ze overstijgen de grenzen van bedrijven en instellingen. Ze zijn niet-elitair, toegankelijk voor de massa.

Creatieve output
En wat is het gevolg daarvan? Wat is de 'output' van deze nieuwe online veelkunners? Ik denk dat dit met drie kernbegrippen te maken heeft: met kennis, creativiteit en productiviteit.

Mag ik een gokje wagen? Ik denk dat we op weg zijn naar het We-web.
Het World Wide We-Web. Er komt gewoon een W bij.
Dit nieuwe web is van 'ons'. Het is niet langer het domein van een elite van programmeurs, wetenschappers en regeringsfunctionarisen, zoals in de begindagen van het www, of van het gevestigde zakenleven, zoals de afgelopen 10 jaar. Nee, het nieuwe web behoort straks toe aan 7 miljard mensen.
“Yes WE can.”
Het We-web dus.

Kennismanagement
Kreeo.com, een start-up in India, en deelnemer aan de eerder genoemde RondeTafel, onderneemt een dappere poging om iets in deze richting van de grond te krijgen. De site (sinds 6 januari in publiek Beta-stadium) probeert social networking te combineren met blogging en collectief kennismanagement.
Binnenkort meer hierover.

Eén van de hoogtepunten van Lotusphere 2009 vond ik het bezoek met de internationale pers aan het Innovation Lab op 20 januari. Dit Lab was een zaal met 21 stands, bevolkt door jonge mensen, die met verve hun project presenteerden. Allemaal zaken, die nog in ontwikkeling zijn en waarvan nog niet duidelijk is of ze in bestaande of nieuwe producten zullen worden opgenomen.

Fotograferen mocht niet, wat wel begrijpelijk is bij zo'n kijkje in de R&D-keuken. En als het wel had gemogen zou het nog een hele opgave zijn geweest. Hoe fotografeer je enthousiasme en de spanning of je project het gaat halen of niet? Dat had alleen met video gekund.

Ik pik er vier projecten uit, die indruk op me hebben gemaakt.

Mobile Augmented Reality for Retail
Je bent in een winkel, ziet een product dat je wel wat lijkt, scant een speciale barcode met je smartphone en vervolgens verschijnen er avatars op het beeldscherm van je mobieltje, die je  gesproken informatie geven over dit product. Dat kan natuurlijk een sales pitch zijn. Maar wat ik vooral heel interessant vond was de mogelijkheid van een koppeling met Amazon.com, waardoor je de commentaren hoort van consumenten, die daar producten hebben beoordeeld. Die verschijnen dan in de vorm van een groep van sprekende avatars. Ook live chat met een avatar, waarachter een mens van vlees en bloed schuilgaat, is mogelijk.
Embodied knowledge wordt deze toepassing genoemd in een folder van het project. Belichaamde kennis. Wel een goede term, behalve dan dat het hier om virtuele lichamen gaat....

InSight: micro-tagging
Passages terugvinden in videomateriaal kan zeer tijdrovend zijn. InSight is een applicatie om tags aan te brengen bij bepaalde passages of bij segmenten binnen een passage, waardoor die zeer snel kunnen worden teruggevonden. De tags kunnen verbeterd worden door gebruikers, waardoor het idee van een soort video-wikipedia ontstaat. Grote hoeveelheden videomateriaal zouden door 'the crowd' van tags kunnen worden voorzien. De ondertitel van dit project luidt dan ook Wisdom of the Crowds Meets Micro-tags.

Olympus: Avatars for the Web
Op het beeldscherm zag het er nog een beetje knullig uit, maar het idee is goed: voeg redelijk grote en grafisch mooie avatars toe aan virtuele omgevingen, zoals sociale netwerken en online vergaderingen, zodat je veel beter dan met emoticons uitdrukking kunt geven aan hoe je je voelt. Zo'n avatar kan met enige regelmaat op zijn horloge kijken, aldus aangevend dat de meeting wat langdradig begint te worden. Ook met de positie van avatars op het scherm kan worden gespeeld. Voorstanders van een bepaalde beslissing verzamelen zich links en tegenstanders rechts, wie het nog niet weet in het midden. Tijdens de bespreking zie je dan wie van standpunt en dus van positie verandert. 

Workboards
Workboards zijn collectieve ruimten, waarbinnen samengewerkt kan worden aan documenten, die aan een bepaalde workflow onderhevig zijn. In die ruimte kunnen niet alleen die documenten, maar ook allerlei andere notities, opmerkingen en verwijzingen op een grafisch aantrekkelijke manier worden gerangschikt. Zo ontstaat er een soort 'mindmap voor een workload'.   

Natuurlijker methoden
Een dag later sprak ik met Irene Greif, hoofd van de Collaborative User Experience Group. Ze vertelde me dat veel van de R&D-projecten van IBM's software divisie te maken hebben met kennismanagement. “Maar dan niet met kennismanagement oude stijl, waarbij tamelijk geforceerd werd geprobeerd om kennis vast te leggen in afzonderlijke systemen. Die vorm van kennismanagement is zo goed als dood.”
Door de opkomst van het internet zijn er nieuwe methoden ontwikkeld, die veel natuurlijker zijn, constateert Greif. “In sociale netwerken bijvoorbeeld kan veel kennis worden vastgelegd. Vaak is maar 10 procent van de gebruikers daarbinnen echt actief, maar zij creëren wel veel waarde voor hun organisaties, want de informatie die zij vastleggen wordt door 80 procent van de medewerkers gebruikt.”
Ze noemt drie kerngebieden waar haar research zich nu op toespitst: multimedia, mobiele toepassingen en virtuele werelden. “Op die terreinen gebeurt ontzettend veel. We zijn alleen nog op zoek naar de juiste applicaties.”

Meer informatie: www.research.ibm.com