Wat betreft de benutting van zonne-energie is Nederland de aansluiting met de omringende landen kwijt. Dat bleek tijdens het 25-jarig jubileumcongres van branchevereniging Holland Solar op 5 oktober in Ede.

Gemiddeld groeit het gebruik van zonne-energie in de ons omringende landen met zo'n 20 tot 30 procent per jaar, maar in Nederland is de markt van pv (photovoltage, oftewel opwekking van elektriciteit middels zonnecellen) na het dichtdraaien van de subsidiekraan enkele jaren geleden zo ongeveer ingestort.

Zeth (afkorting voor energie-opwekking door middel van zonnewarmte, ook wel thermische zonne-energie genoemd) beleefde de afgelopen jaren eveneens een dip, maar is nu weer terug op het niveau van de piekjaren 2001-2003. Bij zeth gaat het vooral om zonne-boilers. Het rendement daarvan ligt op circa 80 procent, waardoor de terugverdientijd van een installatie een stuk korter is dan van pv-toepassingen, die voorlopig nog een veel lager rendement hebben

Zonnestroom aantrekkelijker
Desondanks heeft opwekking van elektriciteit uit zonne-energie de toekomst. Professo Wim Sinke van het Energie Centrum Nederland in Petten verduidelijkte dit aan de hand van de kosten van het opwekken van zonnestroom. Nu liggen die nog op 30 tot 35 cent per Kwh, maar de techniek ontwikkelt zich verder en tegelijkertijd worden fossiele brandstoffen – naarmate de tijd voortschrijdt – steeds schaarser en dus relatief duurder.

Sinke verwacht binnen de komende tien jaar het moment van grid parity, dat wil zeggen het moment waarop de prijs van zonne-elektriciteit niet meer onderdoet voor die van conventionele elektriciteit. Daarna zullen de prijzen van zonnestroom nog verder gaan dalen, voorziet hij. En dan kan het ineens hard gaan, want wie dan geen zonne-elektriciteit gebruikt wordt een dief van de eigen portemonnee.

Soms wordt beweerd dat zonnestroom iets is voor warme landen en niet geschikt is voor Nederland. Onzin, aldus Sinke. Want als de panelen goed worden gericht, halen we hier 60 procent in vergelijking met de opbrengst die in Zuid-Spanje wordt gerealiseerd. Veel meer dan doorgaans wordt gedacht.

Zonnekragen
Een hoogtepunt op het jubilieumcongres vond ik de presentatie van uitvinder Hans Hof. Hij gaf een reeks voorbeelden om aan te tonen dat er veel meer mogelijk is met duurzame energie dan we nu denken.
Zo liet hij zijn ontwerp zien van een zonnedak, dat uit drie lagen bestaat: bovenop zonnecellen, daaronder een laag voor het vasthouden van zonne-warmte en daaronder weer een reeks van kleine windturbines. Deze 'sandwich' kan op de platte daken van grote gebouwen worden aangebracht en levert altijd energie op. Bij slecht weer vooral door de wind en bij goed weer door de zon.

Een nog veel mooier voorbeeld vind ik zijn idee om de grote windmolens, die momenteel in zee worden gebouwd, aan de onderzijde te voorzien van een kraag van zonnepanelen . Dat zou de opbrengst per windmolen meer dan verdubbelen en wel in een verhouding van 1 staat tot 1,25. Waarbij 1 voor windenergie en 1,25 voor pv-elektriciteit.

Let op: het idee en het ontwerp van deze tekening zijn beschermd op grond van een octrooiaanvraag.
Op de afbeelding berust auteursrecht: © copyright Europe’s Energy Point.  Verdere verspreiding is niet toegestaan.

Minstens zo interessant is Hof's idee om spoorlijnen te overkappen met zonnepanelen. Als we dat op het volledige Nederlandse spoorwegnet (2800 km) zouden doen, dan zou dat 2,3 keer meer energie opleveren dan wat de NS zelf nodig heeft om alle treinen te kunnen laten rijden. De NS kan zo dus zelfs energie-leverancier worden.
De totale hoeveelheid elektriciteit die op deze manier wordt opgewekt is ook voldoende voor het jaarlijkse verbruik van 2 miljoen huishoudens.

Voorspellingen
Hans Hof sloot zijn presentatie af met een paar voorspellingen:
* In 2011 worden energieleveranciers wettelijk verplicht om kleinschalig opgewekte duurzame stroom in te kopen van de producenten (zogenaamde feed-in)
* In 2014 komt er een Ministerie van Duurzame Energie
* In 2018 blijkt het definitieve failliet van de opslag van CO2. Oorzaken: technische problemen en juridische complicaties.
* In 2021 worden de laatste kolencentrales gesloten
* In 2025 mag aardgas nog maar op zeer beperkte schaal als brandstof worden gebruikt
* In 2028 zal de aarde 5 graden warmer zijn geworden
* In 2033 vinden er rechtszaken plaats over de laatste stukjes dakbedekking waar zonnepanelen op kunnen worden aangebracht.

Video Jan Terlouw
Hieronder volgen nog gedeelten uit de toespraak van Jan Terlouw tijdens het congres. Onderwerp: de rol van de overheid bij het overschakelen op duurzame energiebronnen.